Een alarmknop - geruststelling of schijnveiligheid?

Ik hoor het vaak: “Met een alarmknop ben ik veilig”. Het lijkt namelijk eenvoudig. Een rode knop, meestal om de hals gedragen. Gaat er iets mis, dan druk je erop en er komt hulp. Simpel, duidelijk en geruststellend.

In de praktijk heb ik regelmatig gemerkt dat die geruststelling lang niet altijd terecht is. Een alarmknop werkt namelijk niet in elke situatie zo goed als we denken.

De beperkingen van een alarmknop

Een val of onwel worden is bijna altijd een stressmoment. En juist onder stress reageren we niet altijd logisch. Ik zie regelmatig dat mensen simpelweg vergeten op de knop te drukken. Soms kán alarm slaan zelfs niet meer: iemand raakt buiten bewustzijn, of kan zijn arm of schouder niet bewegen na een incident.

Daarnaast speelt menselijk gedrag een grotere rol dan we vaak willen toegeven. De knop dag en nacht dragen voelt als een last. En wie draagt er nu graag een alarmknop tijdens een etentje of een middagje bridge? Op sommige momenten voelt hij overbodig en wordt de knop afgedaan. Het probleem is alleen: hij moet daarna ook weer omgedaan worden. En juist dat gaat, zeker op latere leeftijd, vaker mis dan we denken.

Dan is er nog een praktische vraag: werkt de alarmknop eigenlijk wel op het moment dat het nodig is? Is de batterij op tijd vervangen? Is iemand niet te ver van de ontvanger af?

Veel onzekerheden

Alles bij elkaar werkt een alarmknop alleen goed als deze

• daadwerkelijk gedragen wordt,
• ook echt ingedrukt kan worden, én
• technisch in orde is (zoals een volle batterij)

Daar komt nog iets bij: valse alarmen. Elk alarmsysteem heeft ermee te maken. Voor mantelzorgers kan dat leiden tot minder alertheid. Voor de oudere zelf is het vooral vervelend — en soms zelfs beschamend: “Sorry, ik drukte per ongeluk op de knop.”

Begrijp me goed: alarmknoppen zijn zeker niet nutteloos. Ze zijn eenvoudig en kunnen in specifieke situaties effectief zijn. Maar een alarmknop is geen allesomvattende oplossing.

De oplossing - altijd alert zijn

Wie veiligheid écht belangrijk vindt, doet er goed aan om verder te kijken dan alleen een noodknop.

Mantie kiest voor een andere aanpak. Niet vertrouwen op een noodzakelijke handeling in een stressmoment, maar continu inzicht geven en continu alert zijn. Dat geeft rust — voor ouderen én voor hun mantelzorgers. En die rust is geen luxe, maar een noodzakelijke basis voor veilig zelfstandig wonen.

Ton van Hekezen - Mantie